Namens de voltallige jury van de Harland Awards Romanprijs heeft jurylid Marijn van der Jagt een juryrapport opgesteld:

JURYRAPPORT HARLAND AWARDS ROMANPRIJS 2016

Bijzonder is dat het psychedelische, door kleurrijke dieren bevolkte fantasieland dat Corina Onderstijn oproept in Vanbinnen en vanbuiten zich binnen in hoofdpersoon Nomi bevindt. Het is knap hoe Onderstijn deze binnenwereld verweeft met de realiteit van een succesvolle, kosmopolitische, paranormaal begaafde bedrijfsadviseur die psychisch is ingestort. In deze realiteit hoort Nomi voortdurend de stemmen van de ‘beestjes’ uit haar binnenwereld; in het fantasieland komt zij de puinhopen tegen van onverwerkte herinneringen en echo’s van gebeurtenissen en personen uit haar ‘buitenwereld’. Het boek getuigt van een grote vindingrijkheid en een geestig spel met de taal. Het is een oproep tot non-conformisme, een filosofische ode aan de mogelijkheden van het individu, en biedt een aangrijpend inkijkje in de geest van een jonge vrouw met een psychose.

Natalie Koch schreef met De Stad van de Alchemist een mooi slotakkoord van haar driedelige serie “De verborgen universiteit”. Een serie die aantoont dat men ook in fantasy heel goed in staat is gelaagdheid aan te brengen. In het hedendaagse Londen creëert Koch een parallel universum waarin een aantal magisch onderlegde figuren de stad als arena gebruikt voor een episch gevecht, waarin geheimzinnige, 17de eeuwse geschriften centraal staan. Origineel is hoe de frequentie van een gezongen muziekpartituur hier een rol in speelt. Door de zorgvuldige beschrijvingen en doordachte gesprekken wordt de lezer, ondanks de bijna 700 pagina’s, tot het einde meegesleept.

Seance van Kevin Valgaeren is gebaseerd op een historische gebeurtenis. In het Londen van 1874 voerde chemicus William Crookes wetenschappelijke experimenten uit op een vermaard medium, een zeventienjarig meisje dat in seances de geest van een jonge vrouw kon oproepen. Valgaeren verwerkte zijn onderzoek naar de raadselachtige goedgelovigheid van de wetenschapper tot een uiterst vermakelijke, heel goed geschreven gothic novel, waarin hij fijn de zompige, benauwende sfeer oproept die dit genre nodig heeft. De naïeve, uitgebluste en lekker onaangename hoofdpersoon laat zich inpakken door de omstandigheden en zijn eigen verlangen. Het verhaal bevat verrassende wendingen en roept overtuigend een tijd op waarin wetenschap nog iets gewichtigs was, en de scheidslijn tussen spiritualiteit en volksbedrog dun.

Het jeugdboek Vind ik leuk! van Lena Miller verbindt toverkracht aan computers. Als de vader van hoofdpersoon Kiki aan de instellingen morrelt van haar favoriete online-platform Hashtag, blijkt alles wat Kiki daarop wenst, ineens werkelijkheid te worden. Een mooie uitvergroting van de glans die gebruikers van sociale media – de vloek en zegen van de huidige generatie opgroeiende kinderen – aan hun gewone leven geven. De uitkomst blijkt toch niet vervullend: als Kiki haar verdwenen moeder terugwenst, komt die wel weer thuis wonen, maar heeft geen idee wat ze daar eigenlijk doet. De verwarring en het ongemak die dit oplevert in een gebroken gezin, is goed beschreven. Miller schrijft helder, soms heel geestig en de boodschap van het verhaal is helder zonder vingerwijzerig te zijn.

De apocalyptische wereld die Auke Hulst neerzet in En ik herinner me Titus Broederland heeft iets van een desolate bible belt in het Amerika van de jaren dertig. Waar armoede, ongeletterdheid en barbaarsheid hand in hand gaan en alleen de rondreizende ‘gitaarmannen’ een sprankje rebelse poëzie bieden. In een schijnbaar eenvoudige en directe, maar zeer soepele en beeldende stijl vol prachtige verzinwoorden beschrijft Hulst het bedrukte gemoed van een jongeman die samen met zijn tweelingbroer Titus op drift is geraakt, in een tijd dat tweelingen als duivelskinderen worden opgejaagd. Het boek is een keiharde en toch dromerige geschiedenis die de lezer droevig stemt, over de eeuwige onmacht om elkaar te begrijpen en de wrede bekrompenheid van de mens. En over het nauwelijks kunnen ontsnappen aan een steeds groter wordend zinkgat, een metafoor voor het voortschrijdende leven waarin alles op den duur verdwijnt.

Vorig jaar won Auke Hulst de Harland Awards-romanprijs met Slaap zacht, Johnny Idaho, een sciencefictionvertelling die volkomen anders is van taal, opzet en onderwerp. Dit jaar had de jury best willen voorkomen dat Auke Hulst de prijs opnieuw zou winnen, maar dat is niet gelukt. En ik herinner me Titus Broederland is zo overweldigend mooi geschreven en beitelt zich zo diep in de ziel van de lezer dat we niks anders konden dan de Harland Awards-romanprijs 2016 uit te reiken aan Auke Hulst.

Winnaars van de Harland Awards 2016